Informacje ogólne

Uznanie przez społeczność międzynarodową istnienia dziedzictwa wspólnego dla całej ludzkości stanowi istotę Konwencji UNESCO z 1972 r., zaś jej oryginalność polega na połączeniu pojęć kultury i przyrody. Tożsamość kulturowa narodów i społeczności kształtuje się bowiem w określonym środowisku naturalnym, a krajobraz często jest inspiracją do tworzenia dzieł architektury. Wreszcie zachowane w stanie pierwotnym zespoły przyrodnicze to świadectwa warunków, w jakich powstawała nasza cywilizacja. Państwa–Strony Konwencji zapewniają szczególną opiekę dla miejsc światowego dziedzictwa na swoim terytorium. Zapewniają ochronę przed utratą wyjątkowej uniwersalnej wartości (ang. OUV - Outstanding Universal Value) oraz warunki dla zachowania ich w możliwie niezmienionej postaci dla przyszłych pokoleń.


Organy wykonawcze Konwencji światowego dziedzictwa:

1. Zgromadzenie Ogólne Państw–Stron Konwencji Światowego Dziedzictwa (ang. The General Assembly of States Parties). Zgromadzenie wszystkich państw, które przystąpiły do Konwencji z 1972 r. Spotkania odbywają się raz na dwa lata w trakcie Konferencji Generalnej UNESCO. Zgromadzenie Ogólne decyduje o wysokości składek na Fundusz Światowego Dziedzictwa oraz wybiera członków Komitetu Światowego Dziedzictwa.

2. Komitet Światowego Dziedzictwa (ang. World Heritage Committee) składa się z przedstawicieli 21 krajów, wybieranych na okres do 6 lat. Komitet podejmuje decyzje dotyczące ogólnej polityki i zasad realizacji konwencji. W trakcie dorocznych sesji decyduje o wpisaniu miejsca na Listę światowego dziedzictwa, umieszczeniu na Liście światowego dziedzictwa w zagrożeniu lub skreśleniu z tych list.

Rzeczpospolita Polska jest aktualnie członkiem Komitetu w kadencji 2013 – 2017. Dotychczas Polska jako Państwo–Strona konwencji zasiadała w komitecie tylko raz – tuż po jej ratyfikowaniu, była to skrócona kadencja 1976 – 1978.


Organizacje doradcze Komitetu Światowego Dziedzictwa (ang. Advisory Bodies):

ICOMOS - International Council on Monuments and Sites - Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków
IUCN - International Union for Conservation of Nature - Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody
ICCROM - International Centre for the Study of the Preservation and Conservation of Cultural Property - Międzynarodowy Ośrodek Studiów nad Ochroną i Konserwacją Dziedzictwa Kulturowego


Centrum Światowego Dziedzictwa (ang. WHC - World Heritage Centre)

Centrum, powołane w 1992 r., jest punktem centralnym i koordynatorem UNESCO we wszystkich kwestiach związanych ze światowym dziedzictwem. Centrum funkcjonuje jak sekretariat Komitetu Światowego Dziedzictwa oraz tworzy część Sektora Kulturowego UNESCO. Nadrzędną funkcją Centrum jest zapewnienie bieżącego zarządzania Konwencją. Centrum wspiera Komitet Światowego Dziedzictwa, głównie poprzez organizowanie statutowych posiedzeń komitetu (tzw. dorocznych sesji), jak również poprzez realizację zadań w porozumieniu z nim i przy współpracy z Państwami–Stronami oraz Organizacjami doradczymi. Zapewnia również międzynarodową pomoc udzielaną w ramach Funduszu Światowego Dziedzictwa. Centrum doradza Państwom–Stronom w procesie przygotowywania Listy wstępnej (ang. Tentative list) oraz nominacji miejsc do wpisania na Listę światowego dziedzictwa, jak również zapewnia przekazanie ich potwierdzeń, wpisów i archiwizacji do ICOMOS i IUCN. Ponadto Centrum koordynuje badania i szereg działań związanych z Globalną strategią, mających na celu tworzenie zrównoważonej, reprezentatywnej i wiarygodnej Listy światowego dziedzictwa. Centrum koordynuje tworzenie Raportów okresowych oraz sporządzanie Raportów n/t stanu zachowania miejsc światowego dziedzictwa, a także organizuje podejmowanie działań ratowniczych, w momencie zagrożenia danego miejsca. Centrum aktualizuje Listę światowego dziedzictwa i bazę danych. Centrum organizuje seminaria i warsztaty, przygotowuje i rozpowszechnia materiały ogólnoinformacyjne oraz specjalistyczne dotyczące światowego dziedzictwa i jego ochrony. Centrum jest też administratorem strony internetowej światowego dziedzictwa: http://whc.unesco.org/en/.


Komitet do spraw Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce

Zarządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nr 39 z dnia 30 października 2007 r. został powołany Komitet ds. Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce, jako organ pomocniczy przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Do zadań Komitetu należy opracowywanie opinii, wniosków, analiz i ekspertyz oraz podejmowanie innych działań związanych z realizacją postanowień Konwencji w sprawie ochrony Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego z 1972 r.

W skład Komitetu weszli: 

  1. Przewodnicząca Komitetu – Prof. nzw. dr hab. inż. arch. Małgorzata Rozbicka,
    Dyrektor Narodowego Instytutu Dziedzictwa,
  2. prof. dr hab. Jacek Purchla – Dyrektor Międzynarodowego Centrum Kultury,
    Przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO,
  3. prof. dr hab. Sławomir Ratajski – Sekretarz Generalny Polskiego Komitetu ds. UNESCO,
  4. prof. dr hab. Jerzy Jasieńko – ekspert, Instytut Budownictwa Politechniki Wrocławskiej,
  5. dr hab. Zbigniew Myczkowski prof. PK – ekspert, Wydział Architektury Politechniki Krakowskiej,
  6. dr hab. Bogusław Szmygin prof. PL – ekspert, Prezes Polskiego Komitetu Narodowego ICOMOS,
  7. dr Katarzyna Piotrowska – ekspert, Narodowy Instytut Dziedzictwa;

Kolejne posiedzenia Komitetu:

  1. 18 grudnia 2007 r., Warszawa
  2. 25 lutego 2008 r., Warszawa
  3. 30 października 2008 r., Warszawa
  4. 10-12 marca 2009 r., posiedzenie wyjazdowe w Gdańsku i Malborku
  5. 16 lipca 2009 r., Warszawa
  6. 31 sierpnia 2009 r., posiedzenie wyjazdowe w Bochni
  7. 27 stycznia 2010 r., Warszawa
  8. 25 lutego 2010 r., Warszawa
  9. 21 czerwca 2010 r., Warszawa
  10. 8 listopada 2010 r., Warszawa
  11. 22 lutego 2011 r., Warszawa
  12. 20 października 2011 r., Warszawa
  13. 29 lutego 2012 r., Warszawa
  14. 30 listopada 2012 r., posiedzenie wyjazdowe w Kalwarii Zebrzydowskiej
  15. 5 czerwca 2013 r., Warszawa
  16. 3 kwietnia 2014 r., posiedzenie wyjazdowe we Wrocławiu
  17. 23 października 2014 r., Warszawa
  18. 26 marca 2015 r., Warszawa
  19. 15 grudnia 2015 r., Warszawa
  20. 2 lutego 2016 r., Warszawa
  21. 30 listopada 2016 r., Warszawa

Sekretariat komitetu zapewnia Zespół ds. światowego dziedzictwa w Narodowym Instytucie Dziedzictwa.

Akty prawne związane z powołaniem Komitetu do spraw Światowego dziedzictwa kulturowego w Polsce:

  1. Zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie powołania Komitetu do spraw Światowego Dziedzictwa Kulturowego. 
  2. Zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 25 marca 2014 r. zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Komitetu do spraw Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce. 
  3. Zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictw Narodowego z 22 października 2014 r .zmieniające zarządzenie w sprawie powołania Komitetu do spraw Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce. 
  4. Regulamin Komitetu do spraw Światowego Dziedzictwa Kulturowego w Polsce.

Dalsze informacje znajdziesz tutaj: BIBLIOGRAFIA ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA

Zakmnij